Arabuluculuk Anlaşma Tutanaklarının SGK Mevzuatı Açısından Değerlendirilmesi

Eyüp Sabri Demirci

1/1/2018 tarihinden itibaren, işçi tarafından talep edilebilecek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı, ayrımcılık tazminatı, sendikal tazminat, ücret, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile işe iade davalarından önce arabulucuya başvurulması zorunlu hale getirilmiştir.

Yine, işveren tarafından talep edilebilecek ihbar tazminatı, cezai şart, avansın iadesi ve eğitim gideri gibi alacak ve tazminat kalemleri için de dava açmadan önce arabulucuya başvurulması gerekmektedir.

Anlaşma belgesinde yer alan ücret ve ücret niteliğindeki ödemeler prime esas kazanca dahil edilir.

2020/20 sayılı Genelgede “Arabuluculuk faaliyeti sonunda tanzim edilen ve ilam niteliğinde bulunan anlaşma belgesi uyarınca geriye yönelik ücret ve ücret niteliğinde ödeme yapılması halinde, bu ücretlere ilişkin düzenlenmesi gereken ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin arabuluculuk anlaşma belgesinin ilam niteliğini kazandığı tarihi takip eden ayın 23’üne kadar, Kuruma, e-sigorta kanalıyla gönderilmesi veya kağıt ortamında verilmesi halinde yasal süresi içinde verilmiş kabul edilecektir.” şeklinde açıklama yapılmıştır.

Haliyle anlaşma belgesinde sigortalıya ücret veya ücret niteliğinde bir ödeme yapılması hususunda taraflarca anlaşmaya varılması halinde, bu ödemelerin prime tabi tutulacağı aşikardır.

Ne var ki arabulucu tarafından tanzim edilen ve taraflarca imzalanan anlaşma belgesine, gerek fazla mesai/UBGT/hafta tatili/yıllık izin ücreti, yemek parası, çocuk ve aile zammı gibi sigorta primine dahil olacak nitelikteki ödemeler ile kıdem/ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı, sendikal tazminat alacağı gibi sigorta primine tabi olmayan ödemeler toplanarak, tek kalem halinde kaydedilmektedir.

Anlaşma belgesinde, prime esas kazanca dahil edilecek nitelikteki ödemeler ile dahil edilmeyecek nitelikteki ödemelerin tutarları ayrı ayrı yazılmalı.

2020/20 sayılı Genelgede arabuluculuk anlaşma belgesinde hem prime esas kazanca tabi olacak ücret ve ücret niteliğindeki ödemelere, hem de kıdem ihbar tazminatı gibi prime esas kazanca dahil edilemeyecek kalemlere ilişkin tutarların tek kalemde yazılması halinde ne şekilde prime tabi tutulacağı hususunda bir açıklamaya yer verilmemiştir.

Ancak aynı Genelgede, “… İş akdinin ikale (bozma) ile sona ermesi durumunda; Bozma Sözleşmesi ile kararlaştırılan ikale bedelinin hangi kalem alacakları/ tazminatları kapsadığının belirtilmesi ve bu alacaklar/tazminatlar Kanunun 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde istisna tutulan ödemeler arasında yer alıyorsa sigorta primine esas kazanca dahil edilmeyecek, bu istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler prime esas kazanca dahil edilecektir. Ancak ikale sözleşmesi ile kararlaştırılan ikale bedelinin hangi kalem alacakları/tazminatları kapsadığına yer verilmemesi başka bir deyişle ayrım yapılmaması halinde bu defa ikale bedeli adı altında yapılan tüm ödemeler sigorta primine tabi tutulacaktır.” şeklinde açıklama yapılmıştır.

Bu bağlamda, her ne kadar 2020/20 sayılı Genelgede arabuluculuk anlaşma belgesinde prime esas kazanca dahil edilecek ve edilmeyecek kalemlerin ayrıntılarına yer verilmeyerek ödenecek tutarın tek kalem halinde yazılması halinde ne şekilde prime tabi tutulacağı hususunda bir açıklamaya yer verilmemiş olsa da, iş akdinin ikale ile sona ermesi durumunda tamamının prime tabi tutulacağına yönelik SGK uygulamasının, arabuluculuk anlaşma belgesinde yer alan tutar için de aynı şekilde uygulanacağı düşünülmektedir.

Makalenin Devamı İçin Tıklayınız…!